CHUYỆN MỘT NGƯỜI CHA

CHUYỆN MỘT NGƯỜI CHA

                                                {

         Hai cha con anh đến thuê một phòng ở nhà tôi. Căn phòng lẹp xẹp thôi: nền xi măng, trần cót, mười mét vuông, ba trăm ngàn đồng một tháng. Hỏi nghề nghiệp, anh ngần ngừ rồi nói:

- Dạ, có việc gì làm nấy! Thường thì đi phụ hồ và chạy xe ôm!          

Vợ tôi ngại ngùng muốn từ chối. Hai cha con đứng tần ngần ngoài cổng. Đồ đạc vẻn vẹn có mấy cái bọc cột và treo toòng teng trên chiếc xe SUZUKI tả tơi, khổ hạnh không kém gì cha con người chủ. Tôi từ trong nhà ra, anh mạnh dạn bước đến gần tôi như năn nỉ:

- Thưa ông anh, bà chị! Thằng con lớn em trúng vô Đại học, em từ miền Trung đưa cháu vô đây, vừa trông cháu, vừa tìm việc làm để nuôi cháu học hành. Em thấy nhà đây vắng vẻ, yên tĩnh, em muốn xin ông anh, bà chị cho được ở đây !

Người cha chừng năm mươi tuổi, cậu con chừng mười tám đôi mươi. Cả hai cha con vẻ khắc khổ. Người cha thì rụt rè, người con thì nhút nhát. Tôi xem giấy tờ, đủ cả: chứng minh nhân dân, giấy phép tạm vắng, giấy nhập học cho con vào Đại học theo ngành Nông nghiệp. Tôi nói với vợ tôi:

- Thôi, cho người ta ở !

Ngày nào cũng vậy, cứ khoảng 4 giờ sáng là người cha dắt xe ra đường đón khách. Tiếng xe máy động cơ hai thì lạch bạch như tiếng xe lam, lúc sớm nghe vang rền cả xóm. Chừng 6 giờ, anh quay về đưa con đi học, rồi kiếm những công việc phụ nay đây mai đó. Gần tối, hai cha con chở nhau về với ít đồ ăn mua từ chợ. Ăn vội vã mấy miếng cơm nguội, người cha lại dắt xe ra đón khách ngoài đường, cậu con học bài và nấu ăn.

Tới 9-10 giờ đêm, hai cha con mới ăn bữa chính trong ngày. Chủ nhật, cậu con dọn dẹp quanh quẩn trong nhà và cặm cụi học bài. Hai cha con sống yên lặng, âm thầm, trật tự, không làm ảnh hưởng đến ai.

Dăm tháng sau, sáng hôm ấy, gần đến giờ đi làm mà tôi vẫn thấy chiếc xe phủ miếng nilon để ở góc sân, cậu con trai mắt sưng đỏ hoe! Tôi thắc mắc hỏi:

- Hôm nay ba con không đi làm sao ?!

- Dạ, ba con bệnh!

- Con có chuyện gì?

- Chắc là con không học nổi đâu! Nhà trường hối thúc đóng tiền. Ba con làm quần quật vẫn thiếu. Nay đổ bệnh, chắc không chịu nổi!

Tôi bước vào thăm anh. Anh nằm trên chiếc nệm dưới lót bìa carton ở một góc phòng. Người anh nóng hừng hực mà lại rét run lên. Chắc là anh sốt rét! Tôi lên nhà lấy thuốc gia đình đem xuống cho anh. Anh run rẩy cám ơn. Cậu con đỡ anh ngồi dậy uống thuốc. Tôi để lại thêm liều thuốc nữa và vội vã đi làm.

Chiều về, tôi ghé thăm anh ngay. Anh đã tỉnh. Hai cha con ngồi đó, buồn so! Cậu con chừng muốn khóc! Anh nói trong hơi thở còn yếu, vừa như muốn phân trần với tôi, vừa như để khuyên con:                        

- Cảm ơn bác, em bớt rồi! Em buồn thằng con em không có chí. Mới khó khăn một chút nó đã nản lòng, đòi về. Xưa kia vì thời thế, ba lỡ làng, học hành chẳng được đến đâu. Giờ mình nhục! Con khổ! Đời cha đã vậy, đời con đành chịu vậy sao?

Cậu con thối chí, giãi bày:

- Con thấy học vậy cũng đủ rồi! Thiếu gì người học hành là mấy mà họ đâu có cực! Con thương cha vất vả thế này, chịu được mấy lâu? Nhà mình có ông nội là liệt sĩ, cha là thương binh, về địa phương chắc con cũng kiếm được việc làm, còn lo được cho các em nữa! Chỉ có má với ba em ở nhà cũng quýnh quáng chớ sướng chi?!

Tôi nhìn người cha với lòng cảm mến. Thì ra anh cũng từng là lính như tôi. Nhưng trong người anh còn mang thương tật! Anh nhìn con vừa nghiêm nghị, vừa yêu thương:        

- Cái gì cũng phải trả giá cả, phải chấp nhận thôi! Chỉ trừ phi ba chết, sống thế nào lúc đó tùy con. Chớ ba còn đây, ba không chịu để con hèn kém đâu!

Anh ngừng một lát để thở. Cậu con mắt chớp chớp…

- Ở đời, mỗi người phải biết tự lo cho mình, đừng trông chờ vào ân huệ của ai. Ông bà ta vẫn dạy: “Nhân bất học, bất chi lý”! Tuy rằng có người ấu ham học mà lão vẫn hàn vi. Nhưng cái hàn vi của người có học với kẻ vô học nó không giống nhau đâu, con ạ!

Cậu con nại lý :                                                                   

- Cực quá, con học cũng chẳng bằng ai!

Tôi thấy trên gò má gầy guộc của anh lăn xuống hai dòng nước mắt. Anh từ tốn động viên con:

- Đời này thông minh xuất chúng được mấy người? Phần lớn “cần cù bù thông minh” thôi! Cứ chịu khó đi, có công mài sắt có ngày nên kim, cổ nhân nói chẳng sai đâu! Không có tài thì nghèo. Không có chí thì hèn. Cái tài luyện dần được. Cái chí rèn mới khó. Có tài mà không có chí thì không thành cơ nghiệp. Xưa, ba ốm tong teo, nhút nhát. Vào bộ đội, làm đại đội trưởng đặc công, đánh giặc cả tỉnh nể mặt! Có chí thì nên. Ráng lên, con ạ!

Cậu con im lặng...

Tối hôm ấy, tôi bàn với vợ tôi. Sáng hôm sau, vợ tôi nói với anh và cháu:   

- Cô có hai em đang học phổ thông: đứa lớp Sáu, đứa lớp Tám. Ngoài giờ học, cháu kèm hai em giúp cô. Coi như cô không lấy tiền nhà !Anh cảm ơn rối rít.

Từ đó quan hệ giữa gia đình tôi và cha con anh trở nên gần gũi. Các con tôi cũng nể và mến con anh.

Ít lâu sau, anh sắm cho cậu con trai chiếc xe đạp cà tàng. Hai cha con bớt lệ thuộc vào nhau. Anh có điều kiện tung hoành, bương chải. Cậu con cũng dạn dĩ dần lên.                    Tôi và anh có cái gì đó như là sự thông cảm giữa hai người lính. Một lần tôi nói thật với anh:                      

- Tôi thấy ý con ông cũng đúng. Sao không kiếm cho nó một việc gì làm, rồi anh em nó dắt díu nhau. Chớ tôi thấy ông cực quá! 

Anh tâm sự:

- Cái gì mình ráng được là mình cứ làm. Cả tài sản bán đi chỉ tậu được con ngựa SUZUKI già yếu này. Phải có cái chi làm đà cho chúng nó. Đầu xuôi, đuôi lọt bác ạ. Đời mình thôi có kể chi!

Tôi hỏi anh sao không cho cháu theo một ngành nào khả dĩ hơn? Anh nói thật thà:

- Mình là nông dân, phải thực tế thôi. Thứ nhất là cháu học ỏ quê, vào loại trung bình, thi vào mấy ngành khó, chưa chắc đã qua. Rồi nữa, khi ra trường, sức mình không lo nổi cho nó một chỗ làm. Mình nhà nông, nó về quê, không làm được ở tỉnh thì về huyện, về xã. Đất đấy, lại có tay nghề, mặc sức mà làm!   

Tôi nói rỡn anh:

- Cái xứ miền Trung nhà ông trồng trọt cái gì ?!

Vẻ đăm chiêu, anh  nói:

- Mình chiến đấu bảo vệ quê hương. Quê hương được giải phóng rồi, ai cũng bỏ nó mà đi, để đất ruộng trơ sỏi cát thì giành lại mần chi? Đói rách vẫn hoàn đói rách. Tôi nghĩ rằng mình chưa tìm được loại cây thích hợp cho đất đó thôi. Ở trên đời này chẳng có cái chi là vô ích cả! Không trồng được lúa thì mình trồng cây khác. Đất nào, cây nấy bác ạ!

Tôi cười tán thưởng:

- Thì ra cha con ông định cải tạo quê hương đấy!

Anh nói vẻ nghiêm trang:

- Quê hương của mình, đất đai của mình, mình chết vì nó, sống nhờ nó. Vậy mình không cải tạo nó thì làm sao mà ngóc đầu lên được?

Tết năm đó, hai cha con anh không về quê. Tôi thấy ái ngại. Anh nói vẻ tự nhiên của người quen chịu đựng:

- Dành dụm được một ít, để gởi về cho mẹ con nó ở nhà. Vợ chồng, con cái ráng lên mỗi người một chút, rồi tất cả sẽ qua thôi!

Tôi nhớ lại cuộc đời người lính, lúc nào cũng phải ráng lên. Với anh, cởi được chiếc áo lính ra rồi, vẫn còn phải ráng!

Thời gian thắm thoát thoi đưa. Xuân đi rồi xuân lại tới. Tết này qua, tết khác lại qua. Suốt bốn năm trời, tiếng con ngựa già SUZUKI lạch bạch đi về đã thành tín hiệu giờ giấc quen thuộc trong xóm nhà tôi. Tôi lu bu vì sinh kế, có lúc giật mình không nhớ là đã phải nhuộm tóc từ lúc nào...

Một tối, cha con anh lên nhà chào vợ chồng tôi. Nét mặt hai người đều rạng rỡ:

- Xin nói để hai bác mừng cho: Cháu nó đã tốt nghiệp. Mai xin phép hai bác cho cha con em về quê. Cảm ơn hai bác đã giúp đỡ cho cha con em bớt được khó khăn. Em cứ nghĩ ở hiền, gặp lành, bác ạ!           

Chúng tôi chia sẻ niềm vui với cha con anh. Anh dặn hờ tôi:

- Đứa thứ hai nhà năm nay xong Trung học. Nếu cháu học được, vào đây, cha con em lại đến xin nhờ bác!

Tôi đùa với anh :

- Ông đẻ nhiều quá, cứ kéo cầy hoài, chịu sao thấu?

Anh nói nửa chơi nửa thật:

- Mình sai thì mình phải gồng mình lên mà chịu thôi, trách ai? Nhưng nói thật với bác: ánh sáng văn minh có chiếu rọi đến vùng quê hẻo lánh cũng chỉ vài tia le lói, làm sao mà bảo chúng tôi phải biết sống theo khoa học? Chung qui cũng chỉ vợ chồng chia sẻ với nhau nỗi buồn, vui và những cay đắng, ngọt bùi. Vả lại người giàu, dù chỉ đẻ một, hai con vẫn cầm chắc đậu. Dân quê nghèo chúng tôi còn tính chuyện nó thui chột nữa. Với lại nghèo mà có anh có em thì nó cũng đỡ đần, gồng gánh được cho nhau, mình già đỡ cực!

Sáng hôm sau, cả nhà tôi ra cổng tiễn cha con anh về quê vinh qui bái tổ. Người  cha thì vẫn hom hem như hồi mới tới và tóc anh bạc nửa mái đầu. Cậu con trai cao lớn, phổng phao tuy vẫn in cái nét mặt xương xương hiền hậu của anh sinh viên nghèo từ quê lên thành phố học. Đồ đạc cũng vẫn gọn gàng, thêm chiếc xe đạp tháo ra ràng cột chặt sau xe. Chiếc SUZUKI nổ máy lạch bạch, phả khói um tùm. Các con tôi vỗ tay hoan hô như một tràng pháo mừng sự thành đạt của cha con người lính...

Gần năm sau, vào sớm chủ nhật, một cô gái rụt rè bấm chuông cổng nhà tôi. Các con tôi nhận ra chiếc xe đạp của anh gia sư dễ mến ngày nào. Tôi ngờ ngợ, để ý trên ve áo cô có chiếc băng tang! Tôi chột dạ, linh cảm rõ rệt một điều gì. Cô chào tôi, ngập ngừng:        

- Ba cháu đem anh cháu vào đây, trọ học mấy năm ở nhà bác. Hôm nay cháu đến chào các bác!

Tôi không dám hỏi về anh vì điều linh cảm của tôi như được khẳng định khi trên nét mặt của cô gái cứ như dần tối lại...

- Ba cháu ở trong này ra, vài tháng thì ngã bệnh: người cứ rạc đi mà bụng thì trướng lên.  Ba cháu tham việc quá! Đến khi thấy hai con mắt vàng ợt mới chịu đi bệnh viện thì đã muộn.  Bác sĩ  bảo là xơ gan cổ chướng! Ba cháu đòi về nhà, uống thuốc nam. Được ít lâu thì…  

Cả nhà tôi ai nấy lặng thinh. Nhớ đến anh, tôi nghĩ đến hình ảnh của người cha tận tụy một đời. Tôi an ủi cô:

- Ai cũng vậy, cá chuối đắm đuối vì con cháu a.

Cô gái ngồi đấy, đôi mắt u buồn chớp chớp. Con gái tôi đến ngồi bên cô, như muốn chia sẻ nỗi buồn với người chị không may.

- Cháu đang học năm thứ nhất Trường Đại Học Sư Phạm. Nhờ có tiêu chuẩn gia đình thương binh, liệt sĩ, cháu được học bổng và được ở trong ký túc xá của trường. Anh cháu đã có việc làm ngay tại huyện nhà nên cũng giúp được mẹ cháu lo cho các em!

Sâu xa trong lòng, tôi nghĩ về anh: là người cha cũng là người lính. Khi đã rõ mục tiêu rồi thì sẵn sàng dấn thân, không nghĩ đến mình....

                                                                                    TÀI  HOA  TRẺ

                                                                         Số  255  ngày 19 / 3 / 2003